Genel anlamda insanların olduğu gibi, işadamlarının ve kullandığımız paranında etik düşüncesi vardır. Paranın toplu harekat tarzı ve etik düşüncesi bizim münferit düşüncelerimizden daha geniş bir alana etki ettiğinden, hayatımız üzerindeki etkisi de bizim münferit adımlarımızın ötesine geçerek günlük hayatımızı en temel ve içsel noktalarına kadar etkilemektedir.
İşadamlarının etik düşüncesi üzerine yazılarım devam edecek ama bugün sizlere paranın etik düşüncesi üzerine yazacağım. Uzun ve zahmetli bir günün sonunda kazandığımız para aynen bizim gibi etik ve dürüst bir şekilde yolculuğuna devam edebiliyor mu? Paranız sizi utandıracak işler yapıyor mu? Bankaya yatırdığınız para silah ticaretinde kullanılıyor mu? Uyuşturucu bağlantısı var mı? Banka yöneticileri sizin paranızı çarçur edip kendilerine fahiş komisyonlar çıkarıyorlar mı? Bankanız sizin paranızla size karşı mı çalışıyor? Seks ve kadın ticaretine ne kadar para yatırıyor? Paranız dünya üzerinde ve belki de bizim geldiğimiz ülkelerde ve yaşadığımız ülkede fakirliği ve açlığı körüklüyor mu? Bu, bizim hergün kendimize sormamız gereken sorulardan. Ben, etik düşünceye uygun olarak dürüst çalışıyorsam, paramı alın terimle uzun uğraşılar sonunda kazanıyorsam, paramın da dürüst bir ortamda bulunma ve çalışma hakkı var mı? Bu işverenler kadar cami yönetimlerinin, hayır kurumlarının, derneklerin, yayın organlarının ve bizatihi kişilerin kendilerine sorması gereken sorulardan.
Hakikaten paranızın dürüst çalışma hakkı var mı? Hollanda’da bulunan bankaların çoğunun etik düşüncesi paranın getirisi ve hisse senedi sahiplerinin menfaati ile sınırlı olduğundan ve bunun da ötesinde, bankacıların kendi kişisel bonusları ile ilintili olduğundan paranızın etik bir çalışma yolu izlediğini maalesef söyleyemeyiz.
Bankacıların fahiş yükseklikteki bonusları sizin paranızla kirli işler yapmasına vesile olmaktadır. Sizin paranızla silah ticareti yapılmaktadır. Sizin paranızla minik çocuklar günün 18 20 saati çalışmak zorunda kalmaktadır. Ve yine sizin paranızın finans gücüyle, bizim de içinde bulunduğumuz bölgelerde savaşlar finanse edilmektedir. İçinde bulunduğumuz banka krizleri döneminde sizin de müşteri olarak daha fazla konuşma ve yönetimde söz alma hakkınız bulunmaktadır.
Ama unutmayın ki; her ne kadar kriz olsa da bankanızın size, sizi dinleyecek kadar ihtiyacı bulunmamaktadır.
Paranızın sizi dinlemesi ve dürüst çalışması için neler yapabilirsiniz? Banka seçerken daha seçici davranabilirsiniz veya bankanızı değiştirebilirsiniz.
Etik değerleri olan bankaları tercih edebilirsiniz. Hollanda’da ASN bank ve Triodos bank şahsi ve ticari banka işlemleriniz için seçebileceğiniz etik değerleri yüksek olan bankalardan. Her iki banka hem düşük masrafları ile hem de yatırımlarını insana ve doğaya değer veren bir şekilde yaptıklarından paranızın iyi işler yaptığını bilirsiniz ve geceleri rahat uyursunuz. Paranızın yaptığı diğer bir iş te hayvanlar üzerinde deneylerin yapılması ve bu sadece Hollanda’da yüzbinlerce kobay’ın (üzerinde deney yapılan hayvanlar) dayanılmaz acılar çektirilerek işkence ile öldürülmesi anlamına geliyor.
Siz paranızı hayvanlara ve insanlara işkence yapılsın diye bankanıza teslim etmiyorsunuzdur umarım. Ya da yanılıyor muyum?
