De afgelopen verkiezingen stonden in het teken van de economie en de bezuinigingen. Hoewel populistische onderwerpen als de “tsunami van moslims” en hoofddoekjes de gemoederen en de onderbuik flink bezig hebben gehouden en voor zetelwinst hebben gezorgd, is de portemonnee toch weer belangrijk geworden in het publieke debat. Bill Clinton wist het al toen hij met zijn frase “It’s the economy, stupid!”zo’n beetje  de stemming bepaalde tijdens de verkiezingen van 1992 en won van Bush senior.

De crisis van 2008 heeft diepe sporen nagelaten in de wereldeconomie. Alle landen hebben een stoot van de crisis gekregen omdat alle economieën met elkaar verbonden zijn. Het is opvallend dat de economie van de landen waarvan traditioneel gedacht werd dat die bij het minste of geringste in zouden storten, zich verrassend snel uit de crisis hebben ontwikkeld. Brazilië en Turkije zijn twee van  die landen. Beide landen hadden aan het begin van het millennium hun bankensector hervormd met strengere kapitaaleisen. Dat was pijnlijk voor die landen maar die ingrepen hebben in deze barre tijden wel hun dienst bewezen. De Verenigde Staten en Europa zijn nog steeds in de greep van de crisis. Inmiddels is er naast de economische en financiële crisis ook een schuldencrisis en is de positie van de euro aan het wankelen.

Er gaan geluiden op dat deze crises de tijd rijp hebben gemaakt voor veranderingen. We waren gewoon geraakt aan onze welvaart en aan ons niveau van welzijn. Die kunnen door de crises en bezuinigingen in het vooruitzicht misschien niet meer gehandhaafd worden. Maar welke veranderingen zijn dan nodig? Spanje verlaagt de salarissen van haar ambtenaren met vijf procent. Het is een actie maar is die voldoende? Verder hoor je uit een bepaalde hoek dat men bijvoorbeeld minder moet consumeren en minder hebzuchtig moet zijn. Hoe wordt een mens minder hebzuchtig? Hebzucht is een menselijke karaktertrek en probeer maar eens een karaktertrek te veranderen. Dat lijkt een onbegonnen zaak.

Er is niets belangrijkers dan het menselijk denken. De creativiteitsgoeroe Edward de Bono beweert dat het allemaal begint met het veranderen van het menselijke denken. Volgens hem  is er de afgelopen twee en een half eeuw maar bar weinig gedaan aan het menselijke denken sinds de grote Griekse filosofen Socrates, Plato en Aristoteles. Natuurlijk hebben we de Verlichting gehad, maar we zijn alles vanzelfsprekend gaan vinden. De grootste problemen en conflicten in de wereld worden veroorzaakt door ‘slecht denken’. Goed denken, kwalitatief denken is eigenlijk creatief denken en zou deze problemen en conflicten in de wereld kunnen oplossen.

Daar heb je geen universitaire graad voor nodig. Hoewel logica onderdeel is van de wetenschap en technologie, kom je met logica alleen niet tot de beste oplossingen. Er is ook een bepaalde mate van creativiteit en inventiviteit nodig. Helaas wordt dat niet altijd onderwezen en moeten we het ons zelf aanleren. Gelukkig is creatief denken overal en door iedereen mogelijk. Zo kan men tot  de beste oplossingen komen. Dat is wat we nodig hebben, niet alleen in de politiek maar ook op het niveau van onze eigen en persoonlijke omgeving.